Mạng lưới sông ngòi Việt Nam phản đối xây đập thủy điện Pak Lay ở Lào

.

Mạng lưới sông ngòi Việt Nam phản đối xây đập thủy điện Pak Lay ở Lào

Trung Chánh

(TBKTSG Online) - Mạng lưới sông ngòi Việt Nam (VRN) và các thành viên mạng lưới quyết định không tham gia buổi họp tham vấn xây dựng đập thủy điện Pak Lay (Lào) được Ủy hội sông Mêkông Quốc tế (MRC) tổ chức tại quốc gia này vào ngày 20-9 tới.

Xây dựng các đập thủy điện trên sông Mêkông đã làm cạn kiệt nguồn lợi thủy sản ở ĐBSCL. Trong ảnh, người dân tỉnh Đồng Tháp đánh bắt cá mùa lũ. Ảnh: Trung Chánh

Theo thông cáo báo chí của VRN thì VRN và các thành viên của mạng lưới quyết định không tham gia các buổi họp tham vấn về xây dựng đập thủy điện Pak Lay do MRC tổ chức tại Lào vì ba lý do.

Thứ nhất, Chính phủ Lào đã không tôn trọng ý kiến tham vấn đóng góp của các tổ chức phi chính phủ và cộng đồng dân cư sinh sống tại khu vực hạ lưu khi xây dựng đập thủy điện Xayaburi, Don Sahong và Pak Beng.

Thứ hai, báo cáo đánh giá tác động xuyên biên giới về môi trường và xã hội của đập thủy điện Pak Lay đã sử dụng lại khoảng 90% nội dung của bản báo cáo đánh giá tác động xuyên biên giới về môi trường và xã hội thủy điện của đập Pak Beng.

Cụ thể, báo cáo sử dụng phần lớn nội dung đánh giá tác động của đập Pak Beng, chỉ thay đổi tên địa danh và các địa điểm của dự án từ Pak Beng sang Pak Lay. Điều này, chứng tỏ nhà đầu tư "không nghiêm túc" khảo sát thực tế và điều tra đánh giá thực trạng tác động môi trường và xã hội của dự án thủy điện Pak Lay.

Như vậy, có thể dẫn tới nhiều hệ lụy tiêu cực và sẽ gây ra các tổn thất to lớn tới hệ sinh thái, môi trường và an ninh lương thực của người dân sống tại hạ lưu sông Mêkông.

Thứ ba, Chính phủ Lào vẫn giữ quan điểm tiếp tục xây dựng các đập thủy điện tại Lào bằng mọi giá, bất chấp những hệ lụy xấu gây ảnh hưởng tới hệ sinh thái của sông Mêkông và tác động xấu đến sinh kế của người dân sống ở hạ lưu sông.

Cụ thể, sự cố vỡ đập Xe Pian Xe Namnoy ngày 23-7-2018 đã gây thiệt hại năng nề về người và tài sản cho vùng hạ lưu của đập tại vùng Đông nam Lào. Đồng thời, gây lo lắng về sự an toàn của các đập ở thượng nguồn sông Mêkông có thể tác động đến các vùng hạ lưu ở Lào, Campuchia và Việt Nam…

Sau sự cố nêu trên, Chính phủ Lào đã họp khẩn cấp và đưa ra quyết định tạm dừng xem xét các thủy điện mới và tiến hành thanh tra an toàn tất cả các đập thủy điện hiện đã và đang xây dựng. Mặc dù vậy, Chính phủ Lào vẫn thúc đẩy tiến trình tham vấn thủy điện Pak Lay, tức đã đi ngược lại với những tuyên bố đã đưa ra trước đó vào ngày 7-8-2018.

Từ những lý do chính nêu trên, VRN nhận thấy việc đóng góp ý kiến từ các Tổ chức phi Chính phủ và các cộng đồng sinh sống tại khu vực hạ lưu sông Mêkông không được Chính phủ Lào tôn trọng và xem xét cẩn thận.

Cuộc tham vấn thủy điện Pak Lay sắp tới một lần nữa cho thấy việc tham vấn chỉ là "hình thức" và Chính phủ Lào vẫn sẽ tiếp tục xây dựng đập thủy điện Pak Lay, sau hai lần tổ chức thủ tục thông báo, tham vấn trước và thỏa thuận (PNPCA) như quy định của MRC.

“Điều này sẽ làm mất thời gian, tốn công sức và tiền của các bên tham gia vào quá trình tham vấn. Do vậy, chúng tôi quyết định tẩy chay đợt tham vấn đập thủy điện Pak Lay tại Viêng Chăn ngày 20-9-2018”, thông cáo báo chí viết.

Liên quan đến các dự án thủy điện ở thượng nguồn sông Mêkông, ông Hoàng Văn Thắng, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, mới đây dẫn số liệu báo cáo của MRC cho biết khoảng 70% lượng bùn cát, phù sa sẽ bị giữ lại ở các đập thủy điện trên thượng nguồn. Thậm chí, trong kịch bản xấu nhất, 97% lượng bùn cát bị giữ lại, tức chỉ có 3% về Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL). Điều này, theo ông Thắng, sẽ làm tình trạng sạt lở bờ sông, bờ biển ở ĐBSCL ngày càng trầm trọng hơn.

Trong khi đó, các chuyên gia ở ĐBSCL cũng đã nhiều lần lên tiếng cảnh báo việc xây dựng các đập thủy điện từ thượng nguồn sông Mêkông sẽ làm cạn kiệt nguồn lợi thủy sản, phá hủy hệ sinh thái, đa dạng sinh học, thậm chí đe dọa đến an ninh lương thực của cả nước và quốc tế.

Pak Lay là đập thủy điện thứ tư trên dòng chính sông Mêkông được Chính phủ Lào đưa vào kế hoạch tham vấn với các quốc gia thành viên của MRC, sau khi đã khởi công xây dựng các đập thủy điện Xayaburi (2012),Don Shahong (2015) và chuẩn bị xây dựng đập Pak Beng.

Mời xem thêm:

Địa phương được “trao quyền” xử lý sạt lở trong trường hợp khẩn cấp

Nguồn: www.thesaigontimes.vn